Οι ερωτήσεις συνέντευξης για ποιοτική έρευνα πρέπει να δίνουν στον συμμετέχοντα χώρο να περιγράψει τη δική του εμπειρία. Δεν πρέπει να λειτουργούν σαν προφορικό ερωτηματολόγιο. Οι βασικές ερωτήσεις είναι συνήθως ανοικτές. Οι διερευνητικές ερωτήσεις ζητούν μεγαλύτερο βάθος όταν μια απάντηση παραμένει γενική. Οι συμπληρωματικές ερωτήσεις ακολουθούν σημεία που εμφανίζονται μέσα στη συζήτηση. Η σωστή χρήση τους παράγει πλουσιότερα δεδομένα χωρίς να καθοδηγεί τον συμμετέχοντα προς επιθυμημένη απάντηση.
Περιεχόμενα άρθρου
- 1. Πώς γράφεις τις βασικές ερωτήσεις συνέντευξης;
- 2. Πώς λειτουργούν οι ανοικτές ερωτήσεις;
- 3. Πότε χρησιμοποιείς διερευνητικές ερωτήσεις;
- 4. Πώς χρησιμοποιείς συμπληρωματικές ερωτήσεις χωρίς καθοδήγηση;
- 5. Πώς ελέγχεις τον τελικό οδηγό συνέντευξης;
- Χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής;
1. Πώς γράφεις τις βασικές ερωτήσεις συνέντευξης για ποιοτική έρευνα;
Κάθε βασική ερώτηση πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένο ερευνητικό στόχο. Μην ξεκινάς γράφοντας απλώς όσα θα ήθελες να μάθεις.
Πρώτα χώρισε το ερευνητικό ερώτημα σε θεματικές περιοχές. Στη συνέχεια γράψε μία ή δύο βασικές ερωτήσεις για κάθε περιοχή.
Ας υποθέσουμε ότι εξετάζεις την εμπειρία νέων εκπαιδευτικών στο πρώτο έτος εργασίας. Μία περιοχή μπορεί να αφορά την αρχική προσαρμογή.
Μια κατάλληλη ερώτηση είναι: «Πώς ήταν οι πρώτες εβδομάδες εργασίας για εσάς;». Η διατύπωση αφήνει την κατεύθυνση στον συμμετέχοντα.
Αντίθετα, η ερώτηση «Δυσκολευτήκατε τις πρώτες εβδομάδες;» προϋποθέτει ότι η δυσκολία αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό της εμπειρίας.
Απόφυγε επίσης δύο ερωτήματα μέσα στην ίδια πρόταση. Ο συμμετέχων μπορεί να απαντήσει μόνο στο ένα και να αγνοήσει το δεύτερο.
Για παράδειγμα, μην ρωτήσεις πώς αντέδρασαν οι συνάδελφοι και η διοίκηση μαζί. Χώρισε τις δύο πηγές υποστήριξης.
Η γλώσσα πρέπει να είναι απλή. Ένας επιστημονικός όρος μπορεί να είναι κατάλληλος στη θεωρία αλλά ακατάλληλος μέσα στη συνέντευξη.
Μην ζητάς από τον συμμετέχοντα να απαντήσει στο ερευνητικό ερώτημα αυτούσιο. Ο ίδιος πρέπει να μιλήσει για την εμπειρία του.
Για τον συνολικό σχεδιασμό μπορείς να δεις τον οδηγό για την ημιδομημένη συνέντευξη στην πτυχιακή.
2. Πώς λειτουργούν οι ανοικτές ερωτήσεις στην ποιοτική συνέντευξη;
Οι ανοικτές ερωτήσεις επιτρέπουν στον συμμετέχοντα να απαντήσει με δικά του λόγια. Δεν του προσφέρουν προκαθορισμένες επιλογές.
Η ερώτηση «Ήσασταν ικανοποιημένος από την υπηρεσία;» μπορεί να απαντηθεί με ένα απλό «ναι». Παράγει επομένως περιορισμένο ποιοτικό υλικό.
Μπορείς αντίθετα να ρωτήσεις: «Πώς ήταν η εμπειρία σας από την υπηρεσία;». Ο συμμετέχων αποφασίζει ποια στοιχεία θεωρεί σημαντικά.
Το Open University διακρίνει τις ανοικτές ερωτήσεις από τις κλειστές. Τονίζει ότι οι πρώτες ενθαρρύνουν απαντήσεις με τα λόγια του συμμετέχοντα.
Ο οδηγός του Open University για ποιοτικές συνεντεύξεις προτείνει επίσης διερευνητικές ερωτήσεις όταν χρειάζεται μεγαλύτερη σαφήνεια.
Οι ανοικτές ερωτήσεις συχνά αρχίζουν με «πώς» ή «τι». Μπορείς επίσης να ζητήσεις από τον συμμετέχοντα να περιγράψει ένα συγκεκριμένο περιστατικό.
Για παράδειγμα: «Περιγράψτε μου μια στιγμή που αισθανθήκατε ιδιαίτερα υποστηριζόμενος στην εργασία». Η ερώτηση ζητά συγκεκριμένη εμπειρία.
Οι γενικές ερωτήσεις έχουν επίσης θέση στην αρχή. Βοηθούν τον συμμετέχοντα να εξοικειωθεί με τη συζήτηση πριν έρθουν πιο σύνθετα θέματα.
Πρόσεξε όμως τις υπερβολικά αφηρημένες ερωτήσεις. Η ερώτηση «Τι σημαίνει επαγγελματική ταυτότητα για εσάς;» μπορεί να οδηγήσει σε θεωρητική απάντηση.
Αν σε ενδιαφέρει η εμπειρία, μπορείς να ζητήσεις συγκεκριμένο παράδειγμα. Έτσι αποκτάς υλικό που συνδέεται με πραγματικά γεγονότα.
3. Πότε χρησιμοποιείς διερευνητικές ερωτήσεις;
Οι διερευνητικές ερωτήσεις χρησιμοποιούνται όταν μια αρχική απάντηση χρειάζεται μεγαλύτερο βάθος. Δεν αποτελούν απαραίτητα προκαθορισμένο μέρος κάθε συνέντευξης.
Ας υποθέσουμε ότι ένας συμμετέχων λέει: «Η πρώτη περίοδος ήταν πολύ δύσκολη». Η φράση περιέχει σημαντική αλλά ασαφή πληροφορία.
Μπορείς να ρωτήσεις: «Τι ήταν αυτό που την έκανε δύσκολη για εσάς;». Έτσι ζητάς από τον ίδιο να εξηγήσει το νόημα.
Μια άλλη χρήσιμη ερώτηση είναι: «Μπορείτε να μου δώσετε ένα παράδειγμα;». Η απάντηση μπορεί να μεταφέρει τη συζήτηση σε συγκεκριμένο περιστατικό.
Μπορείς επίσης να ζητήσεις αποσαφήνιση μιας λέξης. Αν κάποιος μιλήσει για «πίεση», ρώτησε τι σημαίνει η πίεση στη συγκεκριμένη εμπειρία.
Αυτό είναι σημαντικό επειδή ο ερευνητής δεν πρέπει να θεωρεί ότι καταλαβαίνει αυτόματα τη σημασία των λέξεων του συμμετέχοντα.
Μια διερευνητική ερώτηση μπορεί ακόμη να ζητήσει χρονική ακολουθία. Για παράδειγμα: «Τι συνέβη αμέσως μετά;».
Μπορεί να ζητήσει σύγκριση. Για παράδειγμα: «Πώς ήταν αυτή η εμπειρία διαφορετική από την προηγούμενη;».
Χρήσιμη είναι και η εστίαση στο συναίσθημα όταν αυτό σχετίζεται με το ερευνητικό ερώτημα. Μπορείς να ρωτήσεις πώς βίωσε το άτομο τη συγκεκριμένη στιγμή.
Δεν χρειάζεται όμως να κάνεις διερευνητική ερώτηση μετά από κάθε απάντηση. Η υπερβολική παρέμβαση μπορεί να διακόψει τη φυσική αφήγηση.
Μερικές φορές μια μικρή σιωπή αρκεί. Ο συμμετέχων μπορεί να συνεχίσει μόνος του και να προσθέσει σημαντικότερο υλικό.
4. Πώς χρησιμοποιείς συμπληρωματικές ερωτήσεις χωρίς καθοδήγηση;
Οι συμπληρωματικές ερωτήσεις προκύπτουν από όσα έχει ήδη αναφέρει ο συμμετέχων. Επιτρέπουν στον ερευνητή να ακολουθήσει σημαντικές νέες κατευθύνσεις.
Ας υποθέσουμε ότι ο συμμετέχων αναφέρει ξαφνικά μια σύγκρουση με προϊστάμενο. Το θέμα δεν υπήρχε ως ξεχωριστή βασική ερώτηση.
Αν σχετίζεται με τον ερευνητικό σκοπό, μπορείς να ζητήσεις περισσότερες πληροφορίες. Δεν χρειάζεται να αγνοήσεις το θέμα επειδή λείπει από τον οδηγό.
Μια ουδέτερη συμπληρωματική ερώτηση είναι: «Θα μπορούσατε να μου πείτε περισσότερα για εκείνο το περιστατικό;».
Αντίθετα, η ερώτηση «Ο προϊστάμενος σας έκανε να αισθανθείτε ανασφάλεια;» εισάγει έτοιμη ερμηνεία. Ο συμμετέχων μπορεί να μην είχε χρησιμοποιήσει αυτή την έννοια.
Απόφυγε επίσης ερωτήσεις που υποδηλώνουν επιθυμητή ηθική θέση. Ο συμμετέχων μπορεί τότε να δώσει κοινωνικά αποδεκτή απάντηση.
Πρόσεξε και τις επιβεβαιωτικές αντιδράσεις. Αν δείχνεις έντονη έγκριση σε συγκεκριμένες απαντήσεις, μπορεί να επηρεάσεις την υπόλοιπη συζήτηση.
Η ενεργητική ακρόαση είναι επομένως βασική δεξιότητα. Πρέπει να παρακολουθείς τι λέγεται χωρίς να σχεδιάζεις συνεχώς την επόμενη ερώτηση.
Οι συμπληρωματικές ερωτήσεις δεν σημαίνουν ότι κάθε συνέντευξη πρέπει να ακολουθεί διαφορετικό θέμα. Ο βασικός οδηγός εξακολουθεί να προσφέρει συνέπεια.
Όλοι οι συμμετέχοντες πρέπει να καλύπτουν τις κύριες θεματικές περιοχές. Η ευελιξία αφορά κυρίως το βάθος και τη σειρά.
Έτσι διατηρείς αρκετή συγκρισιμότητα μεταξύ συνεντεύξεων χωρίς να περιορίζεις όσα μπορεί να εμφανιστούν αυθόρμητα.
5. Πώς ελέγχεις τις ερωτήσεις συνέντευξης για ποιοτική έρευνα;
Πριν ξεκινήσεις την κύρια συλλογή, διάβασε ολόκληρο τον οδηγό σαν να ήσουν συμμετέχων. Έλεγξε αν κάθε ερώτηση είναι κατανοητή.
Μετά εξέτασε τη σύνδεση με τα ερευνητικά ερωτήματα. Κάθε βασική ερώτηση πρέπει να έχει σαφή λόγο ύπαρξης.
Αφαίρεσε ερωτήσεις που ζητούν ουσιαστικά την ίδια πληροφορία. Η μεγάλη διάρκεια δεν αποτελεί ένδειξη καλύτερης ποιοτικής συνέντευξης.
Έλεγξε επίσης αν υπάρχουν κλειστές διατυπώσεις που μπορούν να μετατραπούν σε ανοικτές. Μην αλλάξεις όμως λειτουργικές ερωτήσεις μόνο για τυπικούς λόγους.
Μια κλειστή ερώτηση μπορεί να είναι χρήσιμη για επιβεβαίωση συγκεκριμένου γεγονότος. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν κυριαρχεί στην κύρια διερεύνηση.
Σημείωσε πιθανές διερευνητικές ερωτήσεις κάτω από τα σημαντικότερα θέματα. Έτσι έχεις βοήθεια όταν η απάντηση χρειάζεται εμβάθυνση.
Μην προσπαθήσεις όμως να προβλέψεις κάθε συμπληρωματική ερώτηση. Αυτές εξαρτώνται από το πραγματικό περιεχόμενο της συνέντευξης.
Ένας πιλοτικός έλεγχος μπορεί να αποκαλύψει προβλήματα που δεν φαίνονται στο χαρτί. Δοκίμασε τον οδηγό πριν από την κύρια συλλογή.
Παρατήρησε ποιες ερωτήσεις προκαλούν σύγχυση. Εξέτασε επίσης ποιες οδηγούν συστηματικά σε πολύ σύντομες απαντήσεις.
Αν όλοι ζητούν διευκρίνιση στην ίδια ερώτηση, πιθανότατα χρειάζεται νέα διατύπωση. Μην θεωρείς ότι φταίνε οι συμμετέχοντες.
Έλεγξε τέλος τη σειρά. Ξεκίνα συνήθως με προσβάσιμα θέματα και άφησε πιο ευαίσθητες ερωτήσεις για αργότερα.
Κλείσε με μια ευρεία ερώτηση. Μπορείς να ζητήσεις αν υπάρχει κάτι σημαντικό που δεν συζητήθηκε και θα ήθελε να προσθέσει.
Οι σωστές ερωτήσεις συνέντευξης για ποιοτική έρευνα δεν δημιουργούν απλώς περισσότερες λέξεις. Παράγουν δεδομένα που απαντούν ουσιαστικά στο ερευνητικό πρόβλημα.
Για τη συνολική οργάνωση μπορείς να δεις τον οδηγό για τη μεθοδολογία σε πτυχιακή εργασία.
Αν χρειάζεσαι ευρύτερη υποστήριξη, μπορείς επίσης να δεις τη σελίδα για πτυχιακές εργασίες.
Χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής;
Αν χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής σου, στείλε την εκφώνηση. Στείλε επίσης τον οδηγό συνέντευξης και ό,τι άλλο έχεις στη διάθεσή σου.
Μπορείς να συμβουλευτείς τις ενδεικτικές τιμές για μια πρώτη εικόνα. Η τελική κοστολόγηση εξαρτάται από την έκταση. Εξαρτάται επίσης από την πολυπλοκότητα της απαιτούμενης εργασίας.
Για συγκεκριμένη εκτίμηση, συμπλήρωσε τη φόρμα κοστολόγησης και επισύναψε τα διαθέσιμα αρχεία. Αν χρειάζεσαι πρώτα διευκρίνιση, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας.