Ο έλεγχος από τους συμμετέχοντες χρησιμοποιείται στην ποιοτική έρευνα για να ζητηθεί ανατροφοδότηση πάνω στα δεδομένα ή στις ερμηνείες. Στη διεθνή βιβλιογραφία συναντάται συχνά ως member checking. Ο ερευνητής μπορεί να επιστρέψει μια απομαγνητοφώνηση στον συμμετέχοντα. Μπορεί επίσης να παρουσιάσει μια περίληψη ή τα τελικά θέματα της ανάλυσης. Η διαδικασία μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό λαθών. Δεν αποτελεί όμως αυτόματη απόδειξη ότι η έρευνα είναι έγκυρη.
Περιεχόμενα άρθρου
1. Τι είναι ο έλεγχος από τους συμμετέχοντες;
Ο έλεγχος από τους συμμετέχοντες σημαίνει ότι μέρος του ερευνητικού υλικού επιστρέφει στους ανθρώπους που παρείχαν τα δεδομένα.
Ο στόχος εξαρτάται από το στάδιο της έρευνας. Μπορεί να θέλεις να ελέγξεις την ακρίβεια μιας πραγματολογικής πληροφορίας.
Για παράδειγμα, ένας συμμετέχων μπορεί να διαπιστώσει ότι μια ημερομηνία καταγράφηκε λανθασμένα στην απομαγνητοφώνηση.
Σε άλλη περίπτωση ο ερευνητής επιστρέφει μια σύντομη περίληψη της συνέντευξης. Ζητά τότε σχόλια για την απόδοση της εμπειρίας.
Μπορεί επίσης να παρουσιάσει αναλυτικά θέματα που προέκυψαν αργότερα. Ο συμμετέχων σχολιάζει αν αυτά ανταποκρίνονται στη δική του οπτική.
Οι διαφορετικές αυτές εφαρμογές δεν είναι ισοδύναμες. Ο έλεγχος μιας ημερομηνίας διαφέρει σημαντικά από την αξιολόγηση μιας ερευνητικής ερμηνείας.
Για αυτό πρέπει να εξηγείς τι ακριβώς επέστρεψες στους συμμετέχοντες. Η γενική φράση «πραγματοποιήθηκε έλεγχος» παρέχει ελάχιστη πληροφορία.
Η μελέτη των Birt και συνεργατών περιγράφει τον έλεγχο ως μέθοδο διερεύνησης της αξιοπιστίας των ευρημάτων.
Οι συγγραφείς όμως προειδοποιούν για την επιφανειακή εφαρμογή του. Δες τη σχετική μεθοδολογική εργασία του University of East Anglia.
Για τη συνολική οργάνωση μιας ποιοτικής μελέτης μπορείς να δεις τον οδηγό για τη μεθοδολογία σε πτυχιακή εργασία.
2. Πότε έχει νόημα ο έλεγχος από τους συμμετέχοντες;
Ο έλεγχος από τους συμμετέχοντες είναι χρήσιμος όταν υπάρχει συγκεκριμένο ερώτημα που μπορούν πράγματι να αξιολογήσουν οι συμμετέχοντες.
Μια σαφής περίπτωση αφορά την ακρίβεια πραγματολογικών πληροφοριών. Ο συμμετέχων μπορεί να διορθώσει ένα όνομα ή ένα γεγονός.
Μπορεί επίσης να επισημάνει ότι μια απομαγνητοφώνηση απέδωσε λάθος μια λέξη. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν αλλάζει το νόημα.
Άλλη εφαρμογή αφορά την πληρότητα μιας περίληψης. Ο συμμετέχων μπορεί να αναφέρει ότι παραλείφθηκε σημαντική πλευρά της εμπειρίας του.
Η ανατροφοδότηση μπορεί ακόμη να αποκαλύψει νέα πληροφορία. Ο συμμετέχων μπορεί να αναπτύξει περισσότερο ένα θέμα μετά την αρχική συνέντευξη.
Σε συμμετοχικές έρευνες η διαδικασία μπορεί να έχει ακόμη μεγαλύτερο ρόλο. Οι συμμετέχοντες εμπλέκονται ενεργότερα στην παραγωγή της γνώσης.
Η μέθοδος μπορεί επίσης να βοηθήσει όταν χρησιμοποιούνται αναγνωρίσιμες μελέτες περίπτωσης. Ο συμμετέχων μπορεί να ελέγξει συγκεκριμένες πραγματολογικές αναφορές.
Δεν χρειάζεται όμως να εφαρμοστεί σε κάθε ποιοτική εργασία. Η καταλληλότητά της εξαρτάται από τη φιλοσοφική θέση της μελέτης.
Εξαρτάται επίσης από το τι θεωρεί η έρευνα ως γνώση. Σε ορισμένες προσεγγίσεις η ερμηνεία παράγεται μέσα από τη σχέση ερευνητή και συμμετέχοντα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν υπάρχει απαραίτητα μία μοναδική «σωστή» ερμηνεία που μπορεί να εγκρίνει ο συμμετέχων.
Αν σχεδιάζεις συνεντεύξεις, μπορείς να δεις και τον οδηγό για την ημιδομημένη συνέντευξη στην πτυχιακή.
3. Πώς εφαρμόζεται σωστά ο έλεγχος από τους συμμετέχοντες;
Πριν επικοινωνήσεις ξανά με τους συμμετέχοντες, καθόρισε τι θέλεις να ελέγξεις. Μην τους στείλεις απλώς μεγάλο όγκο υλικού χωρίς οδηγίες.
Αν θέλεις έλεγχο απομαγνητοφώνησης, εξήγησε ότι ζητάς διορθώσεις σε λάθη καταγραφής. Μην παρουσιάζεις αυτή τη διαδικασία ως έλεγχο όλης της ανάλυσης.
Αν θέλεις ανατροφοδότηση στα ευρήματα, ετοίμασε κατανοητή σύνοψη. Ένα μεγάλο ακαδημαϊκό κεφάλαιο μπορεί να αποθαρρύνει τη συμμετοχή.
Παρουσίασε τα βασικά θέματα με ουδέτερη γλώσσα. Μετά ζήτησε από τον συμμετέχοντα να σχολιάσει όσα θεωρεί ανακριβή.
Μπορείς επίσης να ρωτήσεις αν κάποια σημαντική πλευρά απουσιάζει. Αυτή η ερώτηση επιτρέπει ουσιαστικότερη ανατροφοδότηση.
Κατέγραψε όλες τις απαντήσεις με συστηματικό τρόπο. Μην κρατάς μόνο τα σχόλια που επιβεβαιώνουν την αρχική σου ερμηνεία.
Αν ένας συμμετέχων διαφωνεί, εξέτασε συγκεκριμένα το σημείο της διαφωνίας. Μπορεί να χρειάζεται αλλαγή στην ανάλυση.
Μπορεί όμως η διαφωνία να αποτελεί νέο δεδομένο. Ο συμμετέχων ενδέχεται να αντιλαμβάνεται διαφορετικά την εμπειρία μετά από αρκετούς μήνες.
Σε αυτή την περίπτωση δεν διαγράφεις αυτόματα την αρχική αφήγηση. Καταγράφεις τη μεταγενέστερη θέση και εξετάζεις τη σημασία της.
Πρέπει επίσης να έχεις προβλέψει τη νέα επικοινωνία κατά τον σχεδιασμό της έρευνας. Εξήγησε στους συμμετέχοντες τι μπορεί να τους ζητηθεί αργότερα.
Αν το υλικό περιέχει ευαίσθητες πληροφορίες, χρησιμοποίησε ασφαλή τρόπο επικοινωνίας. Μην στέλνεις αναγνωρίσιμα ερευνητικά δεδομένα χωρίς κατάλληλη προστασία.
4. Ποιες είναι οι βασικές ενστάσεις για τον έλεγχο από τους συμμετέχοντες;
Η σημαντικότερη ένσταση αφορά την ιδέα ότι ο συμμετέχων μπορεί να «επικυρώσει» οριστικά την ερμηνεία του ερευνητή.
Ο συμμετέχων γνωρίζει τη δική του εμπειρία. Δεν σημαίνει όμως ότι αποτελεί τον μοναδικό κριτή της συνολικής αναλυτικής ερμηνείας.
Ο ερευνητής μπορεί να συγκρίνει πολλές συνεντεύξεις. Μπορεί έτσι να εντοπίσει ένα πρότυπο που κανένας μεμονωμένος συμμετέχων δεν βλέπει συνολικά.
Υπάρχει επίσης χρονικό πρόβλημα. Οι άνθρωποι μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται μια προηγούμενη εμπειρία.
Μια συνέντευξη καταγράφει την οπτική του ατόμου σε συγκεκριμένη στιγμή. Έξι μήνες αργότερα μπορεί να δώσει διαφορετική ερμηνεία.
Η νέα ερμηνεία δεν αποδεικνύει ότι η προηγούμενη ήταν ψευδής. Μπορεί να δείχνει πραγματική μεταβολή στην κατανόηση του γεγονότος.
Υπάρχει ακόμη κίνδυνος οι συμμετέχοντες να λογοκρίνουν παλιότερες δηλώσεις. Μπορεί να αισθανθούν άβολα βλέποντας τον προφορικό λόγο γραμμένο.
Κάποιος μπορεί επίσης να επιθυμεί την αφαίρεση μιας δυσάρεστης άποψης. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η απομαγνητοφώνηση ήταν ανακριβής.
Η επιστροφή ολόκληρων απομαγνητοφωνήσεων μπορεί ακόμη να δημιουργήσει μεγάλο φόρτο. Πολλοί συμμετέχοντες μπορεί να μην απαντήσουν καθόλου.
Τότε πρέπει να αναφέρεις ποιοι ανταποκρίθηκαν. Δεν πρέπει να παρουσιάσεις τον έλεγχο σαν να συμμετείχε ολόκληρο το δείγμα.
Η βιβλιογραφία αμφισβητεί επίσης την ιδέα ότι ο έλεγχος αυξάνει αυτομάτως την αξιοπιστία. Η εφαρμογή πρέπει να ταιριάζει στη μεθοδολογική προσέγγιση.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ερμηνευτικές φαινομενολογικές προσεγγίσεις. Εκεί η αναλυτική ερμηνεία δεν αντιμετωπίζεται ως απλό αντίγραφο της άποψης του συμμετέχοντα.
5. Πώς παρουσιάζεται ο έλεγχος από τους συμμετέχοντες στη μεθοδολογία;
Στη μεθοδολογία μην γράψεις μόνο ότι «χρησιμοποιήθηκε έλεγχος από τους συμμετέχοντες για την αξιοπιστία».
Πρώτα εξήγησε τι υλικό επέστρεψες. Μπορεί να ήταν απομαγνητοφώνηση ή σύντομη περίληψη των αρχικών ευρημάτων.
Μετά ανέφερε πότε πραγματοποιήθηκε η διαδικασία. Ο έλεγχος αμέσως μετά τη συνέντευξη διαφέρει από τον έλεγχο μετά την ολοκλήρωση της ανάλυσης.
Περιέγραψε επίσης τι ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες. Για παράδειγμα, μπορεί να ζητήθηκε έλεγχος ακρίβειας συγκεκριμένων αποσπασμάτων.
Αν ζήτησες σχόλια για τα θέματα, εξήγησε πώς τα παρουσίασες. Ανέφερε επίσης πώς μπορούσαν να διαφωνήσουν ή να προσθέσουν πληροφορίες.
Στη συνέχεια παρουσίασε πόσοι συμμετέχοντες ανταποκρίθηκαν. Αυτό είναι σημαντικό όταν η συμμετοχή στη δεύτερη φάση ήταν προαιρετική.
Εξήγησε τέλος πώς χρησιμοποίησες την ανατροφοδότηση. Μπορεί να διόρθωσες πραγματολογικά λάθη ή να αναθεώρησες συγκεκριμένη ερμηνεία.
Αν υπήρξαν διαφωνίες, δεν χρειάζεται να τις κρύψεις. Η περιγραφή τους μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια της αναλυτικής διαδικασίας.
Ο έλεγχος από τους συμμετέχοντες δεν πρέπει επομένως να παρουσιάζεται σαν υποχρεωτική σφραγίδα ποιότητας.
Πρέπει να εξηγείται ως συγκεκριμένη μεθοδολογική επιλογή. Η χρησιμότητά της εξαρτάται από τον ερευνητικό σκοπό και την επιλεγμένη προσέγγιση.
Για παράδειγμα, μια ερμηνευτική μελέτη μπορεί να χρησιμοποιήσει άλλους τρόπους τεκμηρίωσης. Μπορεί να δώσει ιδιαίτερο βάρος στη διαφάνεια της αναλυτικής διαδικασίας.
Μπορεί επίσης να παρουσιάσει χαρακτηριστικά αποσπάσματα. Έτσι ο αναγνώστης βλέπει τη σχέση μεταξύ δεδομένων και ερμηνείας.
Για ένα σχετικό παράδειγμα ανάλυσης μπορείς να δεις τον οδηγό για την ανάλυση περιεχομένου σε πτυχιακή εργασία.
Αν χρειάζεσαι συνολικότερη εικόνα των υπηρεσιών ακαδημαϊκής υποστήριξης, μπορείς να επισκεφθείς την αρχική σελίδα.
Για ειδικότερη υποστήριξη μπορείς επίσης να δεις τη σελίδα για πτυχιακές εργασίες.
Χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής;
Αν χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής σου, στείλε το ερευνητικό σχέδιο. Στείλε επίσης το υπάρχον αρχείο και ό,τι άλλο έχεις στη διάθεσή σου.
Μπορείς να συμβουλευτείς τις ενδεικτικές τιμές για μια πρώτη εικόνα. Η τελική κοστολόγηση εξαρτάται από την έκταση. Εξαρτάται επίσης από την πολυπλοκότητα της απαιτούμενης εργασίας.
Για συγκεκριμένη εκτίμηση, συμπλήρωσε τη φόρμα κοστολόγησης και επισύναψε τα διαθέσιμα αρχεία. Αν χρειάζεσαι πρώτα διευκρίνιση, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας.