Το συνολικό σκορ κλίμακας στο SPSS συνδυάζει πολλές σχετικές ερωτήσεις σε μία νέα μεταβλητή. Για παράδειγμα, έξι ερωτήσεις μπορεί να μετρούν συνολικά την εργασιακή ικανοποίηση. Αντί να αναλύεις κάθε ερώτηση ξεχωριστά, μπορείς να δημιουργήσεις ένα ενιαίο σκορ. Η διαδικασία γίνεται με την επιλογή Compute Variable. Πριν τον υπολογισμό πρέπει όμως να ελέγξεις τον τρόπο βαθμολόγησης της κλίμακας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι αντίστροφες ερωτήσεις και οι ελλιπείς τιμές.
Περιεχόμενα άρθρου
1. Τι είναι το συνολικό σκορ κλίμακας στο SPSS;
Πολλά ερωτηματολόγια μετρούν μία έννοια χρησιμοποιώντας περισσότερες από μία ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση εμφανίζεται αρχικά ως ξεχωριστή μεταβλητή στο SPSS.
Υπόθεσε ότι οι μεταβλητές Q1 έως Q5 μετρούν ακαδημαϊκή αυτοπεποίθηση. Κάθε συμμετέχων έχει επομένως πέντε ξεχωριστές απαντήσεις.
Αν οι πέντε ερωτήσεις σχηματίζουν μία κλίμακα, μπορείς να τις συνδυάσεις σε μία νέα μεταβλητή.
Η νέα μεταβλητή μπορεί να εκφράζει το άθροισμα των απαντήσεων. Μπορεί επίσης να εκφράζει τον μέσο όρο τους.
Για παράδειγμα, οι απαντήσεις 4, 3, 5, 4 και 4 δίνουν συνολικό άθροισμα 20.
Οι ίδιες απαντήσεις δίνουν μέσο σκορ 4. Το ερευνητικό νόημα παραμένει παρόμοιο, αλλά αλλάζει η αριθμητική κλίμακα.
Δεν πρέπει όμως να συνδυάζεις ερωτήσεις μόνο επειδή βρίσκονται στο ίδιο ερωτηματολόγιο.
Μια κλίμακα μπορεί να διαθέτει διαφορετικές υποκλίμακες. Σε αυτή την περίπτωση δημιουργείς ξεχωριστό σκορ για κάθε θεωρητική διάσταση.
Για παράδειγμα, ένα εργαλείο μπορεί να μετρά δύο διαφορετικές μορφές άγχους. Δεν είναι σωστό να τις ενώνεις χωρίς σχετική οδηγία.
Για τη βασική οργάνωση τέτοιων δεδομένων μπορείς να δεις τον οδηγό για κλίμακες Likert στο SPSS.
2. Τι ελέγχεις πριν δημιουργήσεις συνολικό σκορ κλίμακας στο SPSS;
Πριν δημιουργήσεις το συνολικό σκορ κλίμακας στο SPSS, βρες πρώτα τις επίσημες οδηγίες βαθμολόγησης του εργαλείου.
Οι οδηγίες καθορίζουν ποιες ερωτήσεις ανήκουν σε κάθε κλίμακα. Καθορίζουν επίσης αν χρησιμοποιείται άθροισμα ή μέσος όρος.
Έλεγξε μετά αν υπάρχουν ερωτήσεις αντίστροφης βαθμολόγησης. Αυτές πρέπει να διορθωθούν πριν μπουν στον συνολικό υπολογισμό.
Σε πενταβάθμια κλίμακα, μια συνηθισμένη αντιστροφή μετατρέπει το 1 σε 5. Αντίστοιχα, το 2 γίνεται 4.
Μην κάνεις όμως αντιστροφή επειδή μια πρόταση φαίνεται αρνητική. Ακολούθησε το επίσημο σύστημα βαθμολόγησης.
Δημιούργησε νέα μεταβλητή για την αντίστροφη ερώτηση. Έτσι διατηρείς ανέπαφα τα αρχικά δεδομένα.
Πριν συνδυάσεις τις ερωτήσεις, μπορείς επίσης να εξετάσεις την εσωτερική συνέπεια της κλίμακας όπου αυτό είναι μεθοδολογικά κατάλληλο.
Το Cronbach’s Alpha στο SPSS βοηθά να εξετάσεις πώς λειτουργούν μαζί οι ερωτήσεις στο συγκεκριμένο δείγμα.
Ο έλεγχος αξιοπιστίας δεν αντικαθιστά όμως τις οδηγίες του εργαλείου. Δεν δημιουργείς νέα κλίμακα αυθαίρετα επειδή το α είναι υψηλό.
Τέλος, έλεγξε τις ελλιπείς τιμές. Ο τρόπος υπολογισμού μπορεί να αλλάξει σημαντικά το αποτέλεσμα όταν λείπουν απαντήσεις.
3. Μέσος όρος ή άθροισμα: ποιον τρόπο επιλέγεις;
Το άθροισμα προσθέτει τις βαθμολογίες όλων των ερωτήσεων. Αν έχεις πέντε ερωτήσεις 1–5, το θεωρητικό εύρος είναι 5–25.
Ο μέσος όρος διατηρεί συνήθως την αρχική αριθμητική κλίμακα. Στο ίδιο παράδειγμα το τελικό εύρος παραμένει 1–5.
Αυτό κάνει συχνά τον μέσο όρο πιο εύκολο στην ερμηνεία. Μια τιμή 4,2 παραμένει κοντά στη μορφή των αρχικών απαντήσεων.
Δεν επιλέγεις όμως μέσο όρο μόνο επειδή φαίνεται πιο εύχρηστος. Αν το εγχειρίδιο ορίζει συνολικό άθροισμα, ακολούθησε αυτή τη μέθοδο.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι ελλιπείς απαντήσεις. Ο τύπος Q1+Q2+Q3+Q4 γίνεται ελλιπής αν λείπει μία απαιτούμενη τιμή.
Η συνάρτηση MEAN μπορεί αντίθετα να υπολογίσει μέσο όρο από τις διαθέσιμες έγκυρες απαντήσεις.
Αυτό δεν είναι πάντοτε επιθυμητό. Ένας συμμετέχων μπορεί να αποκτήσει σκορ βασισμένο σε δύο ερωτήσεις αντί για πέντε.
Για αυτό μπορείς να απαιτήσεις ελάχιστο αριθμό έγκυρων απαντήσεων. Η συνάρτηση MEAN.4 απαιτεί τουλάχιστον τέσσερις έγκυρες τιμές.
Για πέντε ερωτήσεις, για παράδειγμα, μπορείς να χρησιμοποιήσεις MEAN.4(Q1 TO Q5), αν αυτό συμφωνεί με το πρωτόκολλο βαθμολόγησης.
Αν λείπουν δύο ή περισσότερες απαντήσεις, το SPSS δεν θα υπολογίσει τότε το συγκεκριμένο σκορ.
Η επιλογή κανόνα για τις ελλιπείς τιμές πρέπει να γίνεται πριν από την τελική ανάλυση. Μην αλλάζεις κανόνες για να αυξήσεις το διαθέσιμο δείγμα.
4. Πώς δημιουργείς συνολικό σκορ κλίμακας στο SPSS;
Για να δημιουργήσεις νέα μεταβλητή, επίλεξε Transform → Compute Variable από το βασικό μενού του SPSS.
Στο πεδίο Target Variable γράψε ένα σαφές όνομα. Για παράδειγμα, μπορείς να χρησιμοποιήσεις Satisfaction_Mean.
Στο πεδίο Numeric Expression γράφεις τον τύπο υπολογισμού. Για έναν απλό μέσο όρο μπορείς να χρησιμοποιήσεις MEAN(Q1 TO Q5).
Αν θέλεις άθροισμα, μπορείς να χρησιμοποιήσεις SUM(Q1 TO Q5). Η επιλογή πρέπει να ακολουθεί τον τρόπο βαθμολόγησης της κλίμακας.
Αν η Q3 είναι αντίστροφη, μην χρησιμοποιήσεις την αρχική Q3. Χρησιμοποίησε τη διορθωμένη μεταβλητή που δημιούργησες προηγουμένως.
Ένας τύπος μπορεί τότε να είναι MEAN(Q1,Q2,Q3_R,Q4,Q5). Η Q3_R αντιπροσωπεύει την αντίστροφα βαθμολογημένη ερώτηση.
Το Curtin University δείχνει ότι το Compute Variable μπορεί να δημιουργήσει τόσο άθροισμα όσο και μέσο όρο.
Ο ίδιος οδηγός επισημαίνει επίσης μια σημαντική διαφορά στις ελλιπείς τιμές. Η συνάρτηση MEAN μπορεί να χρησιμοποιήσει τις διαθέσιμες τιμές.
Μετά τον καθορισμό του τύπου πάτησε OK. Το SPSS θα δημιουργήσει τη νέα μεταβλητή στο αρχείο δεδομένων.
Μπορείς αντί για OK να επιλέξεις Paste. Έτσι το SPSS δημιουργεί τη σύνταξη της εντολής για μελλοντική επανάληψη.
Η χρήση σύνταξης είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε μεγάλες εργασίες. Καταγράφει ακριβώς τον τρόπο με τον οποίο δημιούργησες κάθε σκορ.
Για παράδειγμα, η εντολή μπορεί να είναι COMPUTE Satisfaction_Mean = MEAN(Q1 TO Q5). Μετά εκτελείς την εντολή στο SPSS.
5. Πώς ελέγχεις ότι το συνολικό σκορ υπολογίστηκε σωστά;
Η δημιουργία της νέας μεταβλητής δεν ολοκληρώνει τη διαδικασία. Πρέπει να ελέγξεις αν το αποτέλεσμα έχει λογικές τιμές.
Ξεκίνα από το αναμενόμενο εύρος. Ένας μέσος όρος πενταβάθμιας κλίμακας δεν πρέπει κανονικά να ξεπερνά το 5.
Αν εμφανιστεί τιμή 16, πιθανότατα δημιούργησες άθροισμα αντί για μέσο όρο. Μπορεί επίσης να υπάρχει λάθος στον τύπο.
Κάνε χειροκίνητο έλεγχο σε μερικούς συμμετέχοντες. Πρόσθεσε ή υπολόγισε τον μέσο όρο των αρχικών απαντήσεων και σύγκρινε το αποτέλεσμα.
Έλεγξε ιδιαίτερα περιπτώσεις που περιλαμβάνουν αντίστροφη βαθμολόγηση. Έτσι μπορείς να εντοπίσεις λάθος μεταβλητή στον τύπο.
Κοίταξε επίσης περιπτώσεις με ελλιπείς τιμές. Επιβεβαίωσε ότι εφαρμόζεται ο κανόνας που αποφάσισες για την κλίμακα.
Στη συνέχεια υπολόγισε περιγραφικά στατιστικά για τη νέα μεταβλητή. Έλεγξε ελάχιστο και μέγιστο πριν προχωρήσεις σε άλλες αναλύσεις.
Μπορείς επίσης να εξετάσεις τον μέσο όρο και την τυπική απόκλιση. Ακραίες ή αδύνατες τιμές χρειάζονται έλεγχο.
Στη Μεθοδολογία εξήγησε πώς σχηματίστηκε το σκορ. Δήλωσε αν χρησιμοποίησες άθροισμα ή μέσο όρο.
Αν εφαρμόστηκε συγκεκριμένος κανόνας για ελλιπείς απαντήσεις, πρέπει να τον αναφέρεις επίσης.
Μια κατάλληλη διατύπωση είναι: «Η συνολική βαθμολογία υπολογίστηκε ως ο μέσος όρος των έξι ερωτήσεων της κλίμακας».
Αν υπήρχαν αντίστροφες ερωτήσεις, πρόσθεσε ότι επανακωδικοποιήθηκαν πριν από τον υπολογισμό.
Το συνολικό σκορ κλίμακας στο SPSS πρέπει επομένως να προκύπτει από σαφή κανόνα βαθμολόγησης και ελεγμένα δεδομένα.
Για γενικότερη καθοδήγηση γύρω από την ακαδημαϊκή υποστήριξη μπορείς να επισκεφθείς την αρχική σελίδα.
Αν χρειάζεσαι βοήθεια με τον υπολογισμό ή την ανάλυση των κλιμάκων, δες τις στατιστικές αναλύσεις.
Χρειάζεσαι βοήθεια με τη στατιστική ανάλυση;
Αν χρειάζεσαι βοήθεια με τη στατιστική ανάλυση της πτυχιακής σου, στείλε το αρχείο δεδομένων. Στείλε επίσης τα ερευνητικά ερωτήματα και ό,τι άλλο έχεις στη διάθεσή σου.
Μπορείς να συμβουλευτείς τις ενδεικτικές τιμές για μια πρώτη εικόνα. Η τελική κοστολόγηση εξαρτάται από τα δεδομένα. Εξαρτάται επίσης από την πολυπλοκότητα της απαιτούμενης ανάλυσης.
Για συγκεκριμένη εκτίμηση, συμπλήρωσε τη φόρμα κοστολόγησης και επισύναψε τα διαθέσιμα αρχεία. Αν χρειάζεσαι πρώτα διευκρίνιση, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας.