Ο ΓΚΠΔ σε πτυχιακή έρευνα αφορά κάθε περίπτωση όπου συλλέγεις ή επεξεργάζεσαι προσωπικά δεδομένα συμμετεχόντων. Δεν αφορά μόνο ονοματεπώνυμα. Μια διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορεί επίσης να ταυτοποιήσει κάποιο πρόσωπο. Το ίδιο μπορεί να συμβεί με έναν συνδυασμό δημογραφικών στοιχείων. Πριν ξεκινήσεις τη συλλογή, πρέπει να γνωρίζεις γιατί χρειάζεσαι κάθε πληροφορία. Πρέπει επίσης να έχεις καθορίσει ποιος θα έχει πρόσβαση και πότε θα διαγραφούν τα δεδομένα.
Περιεχόμενα άρθρου
1. Πότε εφαρμόζεται ο ΓΚΠΔ σε πτυχιακή έρευνα;
Ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων εφαρμόζεται όταν η έρευνα περιλαμβάνει πληροφορίες που συνδέονται με αναγνωρίσιμο φυσικό πρόσωπο.
Το ονοματεπώνυμο αποτελεί προφανές προσωπικό δεδομένο. Το ίδιο ισχύει για το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή έναν αριθμό τηλεφώνου.
Η ταυτοποίηση μπορεί όμως να γίνει και έμμεσα. Μια πολύ συγκεκριμένη ηλικία μπορεί να συνδυαστεί με τόπο εργασίας.
Για παράδειγμα, η αναφορά «γυναίκα 63 ετών, διευθύντρια συγκεκριμένου σχολείου» μπορεί να οδηγήσει εύκολα σε ταυτοποίηση.
Για αυτό η αφαίρεση του ονόματος δεν μετατρέπει αυτομάτως τα δεδομένα σε ανώνυμα. Μπορεί απλώς να τα καθιστά ψευδωνυμοποιημένα.
Στην ψευδωνυμοποίηση αντικαθιστάς τα άμεσα αναγνωριστικά με κάποιον κωδικό. Αν υπάρχει τρόπος επανασύνδεσης, τα δεδομένα παραμένουν προσωπικά.
Η πραγματική ανωνυμοποίηση έχει διαφορετική έννοια. Δεν πρέπει να είναι πρακτικά δυνατή η επαναταυτοποίηση των συμμετεχόντων.
Όπου μπορείς να απαντήσεις στο ερευνητικό ερώτημα με ανώνυμα δεδομένα, αυτή η λύση μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο για τους συμμετέχοντες.
Πρόσεξε ιδιαίτερα όταν συλλέγεις δεδομένα υγείας. Το ίδιο ισχύει για άλλες ειδικές κατηγορίες προσωπικών δεδομένων. Εκεί απαιτούνται πρόσθετες προϋποθέσεις επεξεργασίας.
Για γενικότερη προετοιμασία μπορείς να δεις και τον οδηγό για τη δεοντολογία της έρευνας στην πτυχιακή.
2. Ποια είναι η νομική βάση στον ΓΚΠΔ για πτυχιακή έρευνα;
Κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων χρειάζεται νόμιμη βάση. Δεν αρκεί να γράψεις στο ερωτηματολόγιο ότι η έρευνα γίνεται για πανεπιστημιακό σκοπό.
Ο ΓΚΠΔ προβλέπει διαφορετικές νομικές βάσεις. Μία από αυτές είναι η συγκατάθεση. Άλλη βάση μπορεί να αφορά καθήκον δημοσίου συμφέροντος.
Σε ορισμένα πλαίσια μπορεί να εξετάζονται και έννομα συμφέροντα. Η σωστή επιλογή εξαρτάται από τον φορέα που καθορίζει την επεξεργασία.
Για αυτό ο φοιτητής δεν πρέπει να επιλέγει αυθαίρετα τη νομική βάση. Πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του πανεπιστημίου και της αρμόδιας επιτροπής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξηγεί τις νομικές βάσεις επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων. Η συγκατάθεση αποτελεί μία πιθανή βάση και όχι τη μοναδική.
Χρειάζεται επίσης να ξεχωρίζεις δύο διαφορετικές έννοιες. Η συγκατάθεση συμμετοχής στην έρευνα δεν ταυτίζεται πάντα με τη νομική βάση του ΓΚΠΔ.
Ένας συμμετέχων μπορεί να ενημερώνεται και να συμφωνεί εθελοντικά να συμμετάσχει. Ο οργανισμός μπορεί παράλληλα να χρησιμοποιεί άλλη νόμιμη βάση επεξεργασίας.
Αν χρησιμοποιείται συγκατάθεση ως νομική βάση, πρέπει να δίνεται ελεύθερα. Πρέπει επίσης να είναι ενημερωμένη και να προκύπτει από σαφή θετική ενέργεια.
Πριν τη συλλογή χρειάζεται επομένως ενημέρωση των συμμετεχόντων. Πρέπει να γνωρίζουν τον σκοπό της έρευνας και τον τρόπο χρήσης των δεδομένων.
Η ενημέρωση πρέπει επίσης να εξηγεί ποιος επεξεργάζεται τα δεδομένα. Χρειάζεται να αναφέρει για πόσο θα διατηρηθούν σύμφωνα με το ερευνητικό σχέδιο.
3. Ποια προσωπικά δεδομένα πρέπει να συλλέγεις;
Ο ΓΚΠΔ στηρίζεται στην αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων. Συλλέγεις μόνο όσα είναι αναγκαία για τον συγκεκριμένο ερευνητικό σκοπό.
Αν δεν χρειάζεσαι ονοματεπώνυμο, μην το ζητάς. Αν δεν χρειάζεσαι ακριβή ημερομηνία γέννησης, μπορείς να χρησιμοποιήσεις ηλικιακές κατηγορίες.
Ας υποθέσουμε ότι εξετάζεις επαγγελματική εξουθένωση εκπαιδευτικών. Μπορεί να χρειάζεσαι χρόνια προϋπηρεσίας. Δεν χρειάζεσαι απαραίτητα το όνομα του σχολείου.
Σε μικρές πληθυσμιακές ομάδες χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή. Πολλά δημογραφικά χαρακτηριστικά μαζί μπορούν να αποκαλύψουν την ταυτότητα ενός συμμετέχοντα.
Για παράδειγμα, επάγγελμα και ακριβής περιοχή μπορεί να είναι αρκετά για έμμεση ταυτοποίηση. Εξέτασε αν χρειάζεται πραγματικά αυτή η λεπτομέρεια.
Στις συνεντεύξεις το πρόβλημα είναι διαφορετικό. Η ηχογράφηση μπορεί να περιέχει φωνή και προσωπικές αναφορές που ταυτοποιούν τον συμμετέχοντα.
Το απομαγνητοφωνημένο κείμενο πρέπει να ελέγχεται πριν χρησιμοποιηθεί στην εργασία. Αντικατάστησε αναγνωριστικά στοιχεία με γενικότερες περιγραφές όπου χρειάζεται.
Μην γράφεις πραγματικά ονόματα μέσα σε αποσπάσματα συνεντεύξεων. Χρησιμοποίησε κωδικούς όπως «Συμμετέχων 1» όταν αυτό είναι κατάλληλο.
Πρόσεξε επίσης τα ελεύθερα πεδία ενός ερωτηματολογίου. Οι συμμετέχοντες μπορούν να γράψουν προσωπικές πληροφορίες που δεν είχες σκοπό να συλλέξεις.
Για αυτό πρέπει να εξετάζεις τη χρησιμότητα κάθε ερώτησης πριν δημοσιεύσεις το ερωτηματολόγιο. Περισσότερες μεταβλητές δεν σημαίνουν αυτομάτως καλύτερη έρευνα.
4. Πώς αποθηκεύονται με ασφάλεια τα δεδομένα της πτυχιακής;
Η ασφαλής αποθήκευση πρέπει να σχεδιαστεί πριν ξεκινήσει η συλλογή. Μην αποφασίζεις πού θα αποθηκεύσεις ευαίσθητα αρχεία αφού τα έχεις ήδη συγκεντρώσει.
Ακολούθησε πρώτα τις οδηγίες του πανεπιστημίου. Αν παρέχει εγκεκριμένο χώρο αποθήκευσης, χρησιμοποίησε αυτόν αντί για αυθαίρετη προσωπική λύση.
Περιόρισε την πρόσβαση μόνο στα πρόσωπα που τη χρειάζονται. Τα ερευνητικά δεδομένα δεν πρέπει να διαμοιράζονται σε άσχετους συνεργάτες.
Αν χρησιμοποιείς κωδικούς συμμετεχόντων, φύλαξε χωριστά το αρχείο που συνδέει κωδικούς και πραγματικές ταυτότητες. Έτσι μειώνεται ο κίνδυνος άμεσης αναγνώρισης.
Χρησιμοποίησε ισχυρό έλεγχο πρόσβασης στον χώρο αποθήκευσης. Η κρυπτογράφηση προσφέρει πρόσθετη προστασία όταν είναι διαθέσιμη από το εγκεκριμένο σύστημα.
Μην στέλνεις αρχεία με προσωπικά δεδομένα χωρίς λόγο μέσω προσωπικών λογαριασμών. Εξέτασε πρώτα τα εργαλεία που εγκρίνει το ίδρυμα.
Οι ηχογραφήσεις συνεντεύξεων χρειάζονται ιδιαίτερη προστασία. Περιέχουν περισσότερες πληροφορίες από όσες τελικά εμφανίζονται στην απομαγνητοφώνηση.
Όταν δεν χρειάζεσαι πλέον τα άμεσα αναγνωριστικά, μπορείς να τα αφαιρέσεις σύμφωνα με το εγκεκριμένο σχέδιο διαχείρισης δεδομένων.
Ο ΓΚΠΔ σε πτυχιακή έρευνα απαιτεί επίσης λογοδοσία. Πρέπει επομένως να μπορείς να εξηγήσεις τις βασικές αποφάσεις προστασίας των δεδομένων.
Σε εργασία με αυξημένο κίνδυνο μπορεί να απαιτούνται πρόσθετα μέτρα. Το πανεπιστήμιο μπορεί επίσης να ζητήσει προηγούμενη έγκριση από επιτροπή δεοντολογίας.
5. Πότε πρέπει να διαγράφονται τα προσωπικά δεδομένα;
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας που λέει ότι όλα τα δεδομένα διαγράφονται μόλις κατατεθεί η πτυχιακή. Η διάρκεια εξαρτάται από τον σκοπό.
Εξαρτάται επίσης από την πολιτική του πανεπιστημίου. Ορισμένα ιδρύματα απαιτούν διατήρηση ερευνητικών δεδομένων για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Ο ΓΚΠΔ προβλέπει την αρχή του περιορισμού της περιόδου αποθήκευσης. Τα προσωπικά δεδομένα δεν πρέπει να διατηρούνται περισσότερο από όσο χρειάζεται.
Για αυτό πρέπει να υπάρχει προκαθορισμένο χρονικό σημείο διαγραφής ή επανεξέτασης. Δεν είναι σωστό να κρατάς αρχεία «για κάθε ενδεχόμενο».
Η επιστημονική έρευνα διαθέτει ειδικές προβλέψεις για μεγαλύτερη διατήρηση. Χρειάζονται όμως κατάλληλα τεχνικά μέτρα προστασίας. Χρειάζονται επίσης οργανωτικά μέτρα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι η μεγαλύτερη διατήρηση για επιστημονική έρευνα είναι δυνατή υπό κατάλληλες εγγυήσεις.
Αν δεν υπάρχει πλέον λόγος διατήρησης, τα δεδομένα πρέπει να διαγραφούν με ασφαλή τρόπο. Η απλή μεταφορά ενός αρχείου στον κάδο δεν επαρκεί πάντα.
Πρέπει επίσης να εξετάσεις αντίγραφα ασφαλείας ή δεύτερα αντίγραφα του αρχείου. Η πολιτική διαγραφής πρέπει να καλύπτει τους χώρους όπου βρίσκονται προσωπικά δεδομένα.
Η ανωνυμοποίηση μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επιτρέψει διατήρηση ερευνητικών αποτελεσμάτων χωρίς διατήρηση προσωπικών δεδομένων. Πρέπει όμως να είναι πραγματικά μη αναστρέψιμη.
Στη μεθοδολογία μπορείς να εξηγήσεις συνοπτικά πώς θα αποθηκευτούν τα δεδομένα. Μπορείς επίσης να αναφέρεις πότε προβλέπεται η διαγραφή τους.
Μην επινοείς χρονικό διάστημα μόνο για να συμπληρώσεις αυτή την ενότητα. Ακολούθησε την εγκεκριμένη διαδικασία του ιδρύματος και το συγκεκριμένο ερευνητικό πρωτόκολλο.
Για γενικότερη υποστήριξη στον σχεδιασμό μπορείς να δεις τη σελίδα για πτυχιακές εργασίες. Η προστασία των δεδομένων πρέπει να σχεδιάζεται πριν από τη συλλογή.
Χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής;
Αν χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής σου, στείλε την εκφώνηση. Στείλε επίσης το υπάρχον αρχείο και ό,τι άλλο έχεις στη διάθεσή σου.
Μπορείς να συμβουλευτείς τις ενδεικτικές τιμές για μια πρώτη εικόνα. Η τελική κοστολόγηση εξαρτάται από την έκταση. Εξαρτάται επίσης από την πολυπλοκότητα της απαιτούμενης εργασίας.
Για συγκεκριμένη εκτίμηση, συμπλήρωσε τη φόρμα κοστολόγησης και επισύναψε τα διαθέσιμα αρχεία. Αν χρειάζεσαι πρώτα διευκρίνιση, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας.