Η έρευνα με ανήλικους συμμετέχοντες απαιτεί περισσότερες δεοντολογικές εγγυήσεις από μια συνηθισμένη έρευνα ενηλίκων. Η άδεια του γονέα δεν αρκεί από μόνη της. Όταν το παιδί μπορεί να κατανοήσει τη διαδικασία, πρέπει να εκφράσει και τη δική του σύμφωνη γνώμη. Η ενημέρωση πρέπει να προσαρμόζεται στην ηλικία του. Παράλληλα, ο ερευνητής οφείλει να περιορίζει τον κίνδυνο και να προστατεύει την ιδιωτικότητα του παιδιού.
Περιεχόμενα άρθρου
- 1. Γιατί η έρευνα με ανήλικους χρειάζεται αυξημένη προστασία;
- 2. Τι σημαίνει ενημερωμένη συναίνεση γονέα ή κηδεμόνα;
- 3. Τι σημαίνει σύμφωνη γνώμη του ανηλίκου;
- 4. Πώς οργανώνεται δεοντολογικά η συλλογή δεδομένων;
- 5. Τι γράφεις στη μεθοδολογία της πτυχιακής;
- Χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής;
1. Γιατί η έρευνα με ανήλικους συμμετέχοντες χρειάζεται αυξημένη προστασία;
Οι ανήλικοι αποτελούν ομάδα που χρειάζεται ιδιαίτερη προστασία στην έρευνα. Η ηλικία μπορεί να περιορίζει την ικανότητα πλήρους κατανόησης της διαδικασίας.
Ο ερευνητής πρέπει επομένως να αιτιολογήσει γιατί χρειάζεται να συμμετέχουν παιδιά. Δεν αρκεί ότι το συγκεκριμένο δείγμα είναι εύκολα προσβάσιμο.
Το ερευνητικό ερώτημα πρέπει να αφορά πραγματικά την εμπειρία ή την κατάσταση των ανηλίκων. Διαφορετικά, μπορεί να υπάρχει ασφαλέστερη εναλλακτική.
Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας επισημαίνει ότι η συμμετοχή ανηλίκων χρειάζεται ειδική αιτιολόγηση. Απαιτεί επίσης ιδιαίτερη μέριμνα για την προστασία τους.
Ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο σωματική βλάβη. Μια ερώτηση μπορεί να προκαλέσει έντονη δυσφορία ή να αποκαλύψει ευαίσθητες προσωπικές πληροφορίες.
Για παράδειγμα, μια συνέντευξη για σχολικό εκφοβισμό μπορεί να επαναφέρει δύσκολες εμπειρίες. Ο ερευνητής πρέπει να έχει προβλέψει πώς θα αντιδράσει.
Η διαδικασία πρέπει επίσης να αποφεύγει την πίεση. Ένα παιδί μπορεί να αισθάνεται ότι πρέπει να συμμετάσχει επειδή το ζητά ένας εκπαιδευτικός.
Για αυτό η εθελοντική συμμετοχή πρέπει να εξηγείται καθαρά. Η άρνηση δεν πρέπει να προκαλεί καμία αρνητική συνέπεια.
Αν χρειάζεσαι γενικότερο πλαίσιο, δες και τον οδηγό για τη δεοντολογία της έρευνας στην πτυχιακή.
2. Τι σημαίνει ενημερωμένη συναίνεση γονέα ή κηδεμόνα;
Στην έρευνα με ανήλικους συμμετέχοντες χρειάζεται συνήθως άδεια από τον γονέα ή τον νόμιμο κηδεμόνα. Η διαδικασία προηγείται της συμμετοχής.
Η συναίνεση πρέπει να βασίζεται σε επαρκή ενημέρωση. Ο γονέας πρέπει να γνωρίζει τον σκοπό της έρευνας.
Πρέπει επίσης να γνωρίζει τι ακριβώς θα κάνει το παιδί. Αν υπάρχει ερωτηματολόγιο, χρειάζεται να γνωρίζει τη γενική φύση των ερωτήσεων.
Αν προβλέπεται συνέντευξη, πρέπει να γνωρίζει τη διάρκειά της. Αν γίνεται ηχογράφηση, αυτό χρειάζεται σαφή αναφορά.
Η ενημέρωση πρέπει να εξηγεί επίσης πιθανούς κινδύνους. Δεν πρέπει να παρουσιάζει την έρευνα ως εντελώς ακίνδυνη όταν υπάρχει πιθανότητα δυσφορίας.
Ο γονέας πρέπει να γνωρίζει πώς θα προστατεύονται τα δεδομένα. Χρειάζεται επίσης να ενημερώνεται για τον τρόπο αποθήκευσής τους.
Η συναίνεση πρέπει να δίνεται ελεύθερα. Δεν είναι αποδεκτό να αποκρύπτονται σημαντικές πληροφορίες για να αυξηθεί η συμμετοχή.
Η διαδικασία του ιδρύματος έχει καθοριστική σημασία. Ο φοιτητής πρέπει να χρησιμοποιεί τα έντυπα που εγκρίνει η σχολή ή η επιτροπή δεοντολογίας.
Δεν πρέπει επίσης να θεωρεί ότι κάθε έρευνα απαιτεί ακριβώς την ίδια διαδικασία. Οι απαιτήσεις εξαρτώνται από το ερευνητικό πρωτόκολλο.
Η συναίνεση του γονέα δίνει την απαιτούμενη άδεια για τη συμμετοχή. Δεν αντικαθιστά όμως τη φωνή του ίδιου του παιδιού.
3. Τι σημαίνει σύμφωνη γνώμη του ανηλίκου;
Η σύμφωνη γνώμη σημαίνει ότι το παιδί εκφράζει θετικά πως θέλει να συμμετάσχει. Η απλή απουσία αντίρρησης δεν αποτελεί επαρκή συμφωνία.
Αυτό αποτελεί κρίσιμη διάκριση. Ένα παιδί που παραμένει σιωπηλό δεν έχει απαραίτητα συμφωνήσει να συμμετάσχει.
Η αμερικανική υπηρεσία προστασίας συμμετεχόντων στην έρευνα ορίζει τη σύμφωνη γνώμη ως ενεργή αποδοχή της συμμετοχής. Τονίζει ότι η μη αντίδραση δεν αρκεί.
Η ικανότητα του παιδιού να εκφράσει σύμφωνη γνώμη εξαρτάται από την ηλικία του. Εξαρτάται επίσης από το επίπεδο κατανόησης.
Για αυτό δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις το ίδιο έντυπο για ένα παιδί επτά ετών και έναν έφηβο δεκαεπτά ετών.
Σε μικρότερο παιδί η ενημέρωση πρέπει να είναι απλή. Μπορείς να εξηγήσεις τι θα συμβεί και πόση ώρα θα διαρκέσει.
Σε μεγαλύτερο έφηβο μπορείς να δώσεις αναλυτικότερες πληροφορίες. Η διαδικασία μπορεί να πλησιάζει περισσότερο εκείνη που χρησιμοποιείται στους ενήλικες.
Το παιδί πρέπει επίσης να γνωρίζει ότι μπορεί να αλλάξει γνώμη. Η αρχική συμφωνία δεν σημαίνει υποχρεωτική παραμονή μέχρι το τέλος.
Αν ένα παιδί δείξει καθαρά ότι δεν θέλει να συνεχίσει, ο ερευνητής πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη την άρνησή του.
Η UNICEF για τη δεοντολογική έρευνα με παιδιά τονίζει την ανάγκη σεβασμού της αξιοπρέπειας και της ουσιαστικής συμμετοχής τους.
4. Πώς οργανώνεται δεοντολογικά η συλλογή δεδομένων από ανήλικους;
Η δεοντολογική προστασία ξεκινά πριν έρθεις σε επαφή με το δείγμα. Πρώτα πρέπει να εξετάσεις τις απαιτήσεις του ιδρύματος.
Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτείται προηγούμενη έγκριση από αρμόδια Επιτροπή Ηθικής και Δεοντολογίας της Έρευνας. Η συλλογή δεν πρέπει να προηγηθεί της έγκρισης.
Μετά χρειάζεται σχέδιο προσέγγισης των συμμετεχόντων. Αν η έρευνα γίνεται σε σχολείο, μπορεί να απαιτείται και θεσμική άδεια.
Ο ερευνητής πρέπει να προετοιμάσει διαφορετική ενημέρωση για τον γονέα. Χρειάζεται επίσης κατάλληλη ενημέρωση για το ίδιο το παιδί.
Η γλώσσα προς το παιδί πρέπει να είναι κατανοητή. Απόφυγε νομικούς όρους που δεν μπορεί να καταλάβει η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα.
Πρόσεξε επίσης τον χώρο συλλογής. Το περιβάλλον πρέπει να επιτρέπει στο παιδί να εκφραστεί χωρίς αδικαιολόγητη πίεση.
Σε ευαίσθητες έρευνες χρειάζεται σχέδιο διαχείρισης δυσφορίας. Πρέπει να γνωρίζεις τι θα κάνεις αν ο συμμετέχων αναστατωθεί.
Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και στην εμπιστευτικότητα. Μην υπόσχεσαι απόλυτο απόρρητο όταν υπάρχουν περιπτώσεις όπου μπορεί να ισχύουν υποχρεώσεις αναφοράς.
Αυτό μπορεί να αφορά αποκάλυψη σοβαρού κινδύνου ή κακοποίησης. Η ακριβής διαδικασία εξαρτάται από το νομικό πλαίσιο και το ίδρυμα.
Τα προσωπικά δεδομένα πρέπει επίσης να περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα. Μην συλλέγεις αναγνωριστικά στοιχεία χωρίς συγκεκριμένο ερευνητικό λόγο.
Οι ηχογραφήσεις χρειάζονται μεγαλύτερη προστασία. Μετά την απομαγνητοφώνηση πρέπει να ακολουθείς το εγκεκριμένο σχέδιο διατήρησης ή διαγραφής.
5. Πώς περιγράφεις την έρευνα με ανήλικους στη μεθοδολογία της πτυχιακής;
Στη μεθοδολογία πρέπει πρώτα να εξηγήσεις γιατί το δείγμα περιλαμβάνει ανήλικους. Σύνδεσε την επιλογή άμεσα με το ερευνητικό ερώτημα.
Μετά περιέγραψε τη διαδικασία πρόσβασης στο δείγμα. Αν χρειάστηκε άδεια από σχολείο ή άλλο φορέα, ανέφερε τη σχετική διαδικασία.
Εξήγησε πώς ενημερώθηκαν οι γονείς ή κηδεμόνες. Αν χρησιμοποιήθηκε γραπτό έντυπο συναίνεσης, μπορείς να το αναφέρεις.
Στη συνέχεια περιέγραψε πώς ενημερώθηκαν τα παιδιά. Τόνισε ότι η εξήγηση προσαρμόστηκε στην ηλικία και στην ικανότητα κατανόησης.
Αν ζητήθηκε η σύμφωνη γνώμη του ανηλίκου, πρέπει να το γράψεις ξεχωριστά. Μην την παρουσιάζεις σαν μέρος της γονικής συναίνεσης.
Μπορείς επίσης να αναφέρεις ότι οι συμμετέχοντες είχαν δικαίωμα αποχώρησης. Εξήγησε αν μπορούσαν να σταματήσουν χωρίς κάποια συνέπεια.
Περιέγραψε τον τρόπο προστασίας των δεδομένων. Αν χρησιμοποιήθηκαν κωδικοί αντί για ονόματα, ανέφερε αυτή την πρακτική.
Αν η έρευνα περιλαμβάνει ηχογράφηση, εξήγησε πώς αποθηκεύτηκαν τα αρχεία. Αν προβλέπεται διαγραφή τους, γράψε πότε θα γίνει.
Μην γράψεις γενικά ότι «τηρήθηκαν όλοι οι κανόνες δεοντολογίας». Η πρόταση δεν εξηγεί τι πραγματικά έκανες.
Περιέγραψε συγκεκριμένα τα μέτρα που εφαρμόστηκαν. Έτσι ο αναγνώστης μπορεί να αξιολογήσει τον ερευνητικό σχεδιασμό.
Η έρευνα με ανήλικους συμμετέχοντες χρειάζεται επομένως σχεδιασμό πριν από τη συλλογή. Η δεοντολογία δεν προστίθεται εκ των υστέρων στο κεφάλαιο μεθοδολογίας.
Για γενικότερη υποστήριξη μπορείς να δεις τη σελίδα για πτυχιακές εργασίες. Η διαδικασία πρέπει πάντα να συμφωνεί με τις οδηγίες του ιδρύματος.
Χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής;
Αν χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής σου, στείλε την εκφώνηση. Στείλε επίσης το υπάρχον αρχείο και ό,τι άλλο έχεις στη διάθεσή σου.
Μπορείς να συμβουλευτείς τις ενδεικτικές τιμές για μια πρώτη εικόνα. Η τελική κοστολόγηση εξαρτάται από την έκταση. Εξαρτάται επίσης από την πολυπλοκότητα της απαιτούμενης εργασίας.
Για συγκεκριμένη εκτίμηση, συμπλήρωσε τη φόρμα κοστολόγησης και επισύναψε τα διαθέσιμα αρχεία. Αν χρειάζεσαι πρώτα διευκρίνιση, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας.