Η θεμελιωμένη θεωρία στην πτυχιακή χρησιμοποιείται όταν ο ερευνητής θέλει να αναπτύξει θεωρητική εξήγηση μέσα από τα δεδομένα. Δεν ξεκινά με σκοπό να επιβεβαιώσει ένα πλήρως καθορισμένο μοντέλο. Η συλλογή και η ανάλυση εξελίσσονται παράλληλα. Ο ερευνητής συγκρίνει συνεχώς νέες παρατηρήσεις με όσα έχει ήδη αναλύσει. Στην προσέγγιση Strauss και Corbin συναντάμε την ανοικτή κωδικοποίηση. Ακολουθεί η αξονική κωδικοποίηση και στη συνέχεια η επιλεκτική κωδικοποίηση.
Περιεχόμενα άρθρου
- 1. Τι είναι η θεμελιωμένη θεωρία στην πτυχιακή;
- 2. Πώς γίνεται η ανοικτή κωδικοποίηση;
- 3. Πώς λειτουργεί η αξονική κωδικοποίηση;
- 4. Τι είναι η επιλεκτική κωδικοποίηση και ο θεωρητικός κορεσμός;
- 5. Πώς παρουσιάζεις τη θεμελιωμένη θεωρία στη μεθοδολογία;
- Χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής;
1. Τι είναι η θεμελιωμένη θεωρία στην πτυχιακή;
Η θεμελιωμένη θεωρία αποτελεί προσέγγιση ποιοτικής έρευνας που επιδιώκει την ανάπτυξη θεωρίας μέσα από εμπειρικά δεδομένα.
Ο στόχος επομένως δεν περιορίζεται στην περιγραφή όσων ανέφεραν οι συμμετέχοντες. Ο ερευνητής προσπαθεί να εξηγήσει πώς συνδέονται οι βασικές κατηγορίες.
Για παράδειγμα, μπορεί να μελετά πώς νέοι εκπαιδευτικοί προσαρμόζονται στο πρώτο έτος εργασίας. Οι συνεντεύξεις αποκαλύπτουν διαφορετικές εμπειρίες προσαρμογής.
Ο ερευνητής αρχίζει να εντοπίζει επαναλαμβανόμενες διαδικασίες μέσα στις αφηγήσεις. Στη συνέχεια εξετάζει πώς αυτές συνδέονται μεταξύ τους.
Το ΕΚΠΑ περιγράφει τη θεμελιωμένη θεωρία ως προσέγγιση που κατασκευάζει θεωρητικά σχήματα για την ερμηνεία κοινωνικών φαινομένων. Δες το ανοικτό μάθημα του ΕΚΠΑ για τη θεμελιωμένη θεωρία.
Ένα βασικό χαρακτηριστικό είναι η συνεχής σύγκριση. Κάθε νέο απόσπασμα συγκρίνεται με προηγούμενα δεδομένα και υπάρχοντες κωδικούς.
Η διαδικασία μπορεί να αλλάξει και τη συλλογή δεδομένων. Μια νέα κατηγορία μπορεί να οδηγήσει τον ερευνητή σε διαφορετικές ερωτήσεις.
Αυτό διαφέρει από μια έρευνα όπου ολοκληρώνεται πρώτα η συλλογή. Στη θεμελιωμένη θεωρία η ανάλυση αρχίζει πολύ νωρίτερα.
Υπάρχουν διαφορετικές σχολές θεμελιωμένης θεωρίας. Για αυτό η ανοικτή, αξονική και επιλεκτική κωδικοποίηση δεν εφαρμόζεται υποχρεωτικά σε κάθε εκδοχή.
Το συγκεκριμένο τριμερές σχήμα συνδέεται κυρίως με τη μεθοδολογική προσέγγιση Strauss και Corbin.
2. Πώς γίνεται η ανοικτή κωδικοποίηση;
Η ανοικτή κωδικοποίηση αποτελεί το πρώτο αναλυτικό στάδιο σε αυτή την προσέγγιση. Ο ερευνητής εξετάζει προσεκτικά το πρωτογενές υλικό.
Μπορεί να αναλύσει μια συνέντευξη γραμμή προς γραμμή. Σε κάθε σημαντικό απόσπασμα αποδίδει έναν σύντομο κωδικό.
Ας υποθέσουμε ότι συμμετέχων λέει πως απέφευγε να ζητήσει βοήθεια από συναδέλφους. Ένας αρχικός κωδικός μπορεί να είναι «αποφυγή αναζήτησης βοήθειας».
Άλλος συμμετέχων μπορεί να αναφέρει φόβο αξιολόγησης από τους συναδέλφους. Αυτό μπορεί αρχικά να πάρει διαφορετικό κωδικό.
Ο ερευνητής δεν πρέπει να δημιουργεί κωδικούς χωρίς σύνδεση με τα δεδομένα. Κάθε κωδικός χρειάζεται σαφή αναφορά σε συγκεκριμένο υλικό.
Παράλληλα, δεν χρειάζεται να κρατήσει κάθε πρώτη διατύπωση μέχρι το τέλος. Οι κωδικοί εξελίσσονται καθώς αυξάνονται τα δεδομένα.
Παρόμοιοι κωδικοί μπορούν αργότερα να ενωθούν. Άλλοι μπορεί να διαχωριστούν όταν αποδειχθεί ότι περιγράφουν διαφορετικές διαδικασίες.
Χρήσιμα είναι και τα αναλυτικά σημειώματα. Εκεί ο ερευνητής καταγράφει σκέψεις για πιθανές σχέσεις μεταξύ των κωδικών.
Η ανοικτή κωδικοποίηση δεν είναι απλή περίληψη της συνέντευξης. Στόχος είναι να μετατραπεί το υλικό σε αναλυτικές έννοιες.
Για γενικότερη εισαγωγή στην κωδικοποίηση μπορείς να δεις τον οδηγό για την ανάλυση περιεχομένου σε πτυχιακή εργασία.
3. Πώς λειτουργεί η αξονική κωδικοποίηση;
Στην αξονική κωδικοποίηση ο ερευνητής αρχίζει να συνδέει τις κατηγορίες που προέκυψαν από την προηγούμενη ανάλυση.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο «τι εμφανίζεται στα δεδομένα;». Ο ερευνητής εξετάζει πώς σχετίζονται οι βασικές έννοιες.
Για παράδειγμα, η «αποφυγή βοήθειας» μπορεί να συνδέεται με μια ευρύτερη κατηγορία που αφορά την επαγγελματική ανασφάλεια.
Μια δεύτερη κατηγορία μπορεί να αφορά τη στάση των συναδέλφων. Ο ερευνητής εξετάζει αν η στάση αυτή μεταβάλλει την αναζήτηση βοήθειας.
Έτσι η ανάλυση μετακινείται από μεμονωμένους κωδικούς προς σχέσεις μεταξύ κατηγοριών. Αυτή η μετάβαση είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη θεωρίας.
Ο ερευνητής μπορεί να εξετάσει ποιες συνθήκες προηγούνται ενός φαινομένου. Μπορεί επίσης να εξετάσει ποιες συνέπειες ακολουθούν.
Δεν πρέπει όμως να επιβάλλει σχέση μόνο επειδή φαίνεται λογική. Η σύνδεση πρέπει να υποστηρίζεται επανειλημμένα από τα δεδομένα.
Η συνεχής σύγκριση παραμένει ενεργή και σε αυτό το στάδιο. Νέες συνεντεύξεις μπορούν να ενισχύσουν ή να αλλάξουν μια κατηγορία.
Μπορούν επίσης να εμφανίσουν αρνητική περίπτωση. Πρόκειται για δεδομένο που δεν ταιριάζει στην προσωρινή εξήγηση του ερευνητή.
Μια τέτοια περίπτωση δεν πρέπει να αγνοηθεί. Μπορεί να οδηγήσει σε πιο ακριβή οριοθέτηση της αναδυόμενης θεωρίας.
4. Τι είναι η επιλεκτική κωδικοποίηση και ο θεωρητικός κορεσμός;
Η επιλεκτική κωδικοποίηση οργανώνει την ανάλυση γύρω από μια κεντρική κατηγορία. Αυτή πρέπει να συνδέεται ουσιαστικά με τις υπόλοιπες κατηγορίες.
Η κεντρική κατηγορία δεν επιλέγεται επειδή εμφανίζεται απλώς πολλές φορές. Πρέπει να έχει ισχυρή ερμηνευτική λειτουργία.
Στο προηγούμενο παράδειγμα, μια κεντρική κατηγορία μπορεί να αφορά τη «διαχείριση επαγγελματικής αβεβαιότητας» από νέους εκπαιδευτικούς.
Η αναζήτηση βοήθειας μπορεί τότε να αποτελεί μέρος αυτής της διαδικασίας. Η στάση των συναδέλφων μπορεί να επηρεάζει την εξέλιξή της.
Ο ερευνητής εξετάζει αν η κεντρική κατηγορία εξηγεί επαρκώς τις σημαντικότερες παρατηρήσεις. Αν όχι, χρειάζεται περαιτέρω αναθεώρηση.
Σε αυτό το σημείο γίνεται σημαντικός και ο θεωρητικός κορεσμός. Ο κορεσμός δεν σημαίνει απλώς ότι συγκεντρώθηκαν πολλές συνεντεύξεις.
Σημαίνει ότι τα νέα δεδομένα δεν προσθέτουν ουσιαστικές ιδιότητες στις βασικές αναλυτικές κατηγορίες.
Αν μια νέα συνέντευξη συνεχίζει να αλλάζει σημαντικά την κεντρική κατηγορία, η ανάλυση πιθανότατα δεν έχει φτάσει ακόμη σε κορεσμό.
Για αυτό ο αριθμός συμμετεχόντων δεν καθορίζεται μόνο εκ των προτέρων. Στην αυστηρή θεμελιωμένη θεωρία επηρεάζεται και από την πορεία της ανάλυσης.
Αυτό συνδέεται με τη θεωρητική δειγματοληψία. Ο ερευνητής αναζητά νέα δεδομένα που μπορούν να αναπτύξουν συγκεκριμένες αναδυόμενες κατηγορίες.
5. Πώς παρουσιάζεις τη θεμελιωμένη θεωρία στη μεθοδολογία της πτυχιακής;
Η θεμελιωμένη θεωρία στην πτυχιακή χρειάζεται σαφή μεθοδολογική αιτιολόγηση. Μην γράψεις μόνο ότι επέλεξες ποιοτική έρευνα.
Εξήγησε γιατί ο στόχος απαιτούσε ανάπτυξη θεωρητικής εξήγησης από τα δεδομένα. Αυτό διαχωρίζει την προσέγγιση από απλή θεματική περιγραφή.
Στη συνέχεια περιέγραψε τον τρόπο συλλογής. Οι ημιδομημένες συνεντεύξεις χρησιμοποιούνται συχνά, αλλά δεν αποτελούν τη μοναδική δυνατή πηγή.
Εξήγησε πότε άρχισε η ανάλυση. Αν η συλλογή εξελίχθηκε παράλληλα με την κωδικοποίηση, πρέπει να το δηλώσεις.
Περιέγραψε επίσης την ανοικτή κωδικοποίηση. Δώσε ένα σύντομο παράδειγμα μετατροπής αποσπάσματος σε αρχικό κωδικό.
Μετά εξήγησε πώς οι κωδικοί οργανώθηκαν σε κατηγορίες. Η αξονική κωδικοποίηση πρέπει να δείχνει τις σχέσεις που εξετάστηκαν.
Στην επιλεκτική κωδικοποίηση περιέγραψε την κεντρική κατηγορία. Εξήγησε πώς αυτή συνδέθηκε με τις υπόλοιπες.
Αν χρησιμοποίησες θεωρητική δειγματοληψία, ανέφερε πώς επηρέασε την επιλογή νέων συμμετεχόντων ή δεδομένων.
Μην δηλώσεις θεωρητικό κορεσμό χωρίς αιτιολόγηση. Εξήγησε γιατί οι επόμενες παρατηρήσεις δεν πρόσθεταν ουσιαστικό νέο περιεχόμενο.
Στα αποτελέσματα μην παρουσιάσεις απλώς μια μεγάλη λίστα θεμάτων. Δείξε πώς οι κατηγορίες σχηματίζουν μια συνολική ερμηνευτική πρόταση.
Αυτό αποτελεί βασική διαφορά από μια απλή θεματική ταξινόμηση. Η θεμελιωμένη θεωρία επιδιώκει να εξηγήσει μια κοινωνική διαδικασία.
Για τη συνολική οργάνωση του κεφαλαίου μπορείς να δεις τον οδηγό για τη μεθοδολογία σε πτυχιακή εργασία.
Αν χρειάζεσαι ευρύτερη υποστήριξη, μπορείς επίσης να δεις τη σελίδα για πτυχιακές εργασίες.
Χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής;
Αν χρειάζεσαι βοήθεια με τη μεθοδολογία της πτυχιακής σου, στείλε την εκφώνηση. Στείλε επίσης το υπάρχον αρχείο και ό,τι άλλο έχεις στη διάθεσή σου.
Μπορείς να συμβουλευτείς τις ενδεικτικές τιμές για μια πρώτη εικόνα. Η τελική κοστολόγηση εξαρτάται από την έκταση. Εξαρτάται επίσης από την πολυπλοκότητα της απαιτούμενης εργασίας.
Για συγκεκριμένη εκτίμηση, συμπλήρωσε τη φόρμα κοστολόγησης και επισύναψε τα διαθέσιμα αρχεία. Αν χρειάζεσαι πρώτα διευκρίνιση, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας.